Log in

Gebruikersnaam Wachtwoord Gebruikersnaam en/of wachtwoord vergeten? Gebruikersnaam en wachtwoord aanvragen

Maligne lymfomen kenmerken zich door een groot aantal klinisch-pathologische entiteiten met een eigen presentatie en gedrag. De uiteindelijke classificatie van vrijwel alle lymfomen berust op beoordeling van de histologie, het immunofenotype, moleculair genetische eigenschappen en klinische aspecten. Een volledig overzicht van alle entiteiten is te vinden in de WHO classificatie van 2008.

 

Voor de classificatie is een weefsel biopt noodzakelijk. Uitzonderingen zijn vochten met localisatie van lymfoblastair lymfoom, Burkitt lymfoom en primaire effusie lymfomen, maar dan wel onder de voorwaarde dat flowcytometrie en vaak ook cytogenetica en/of fluorescente in situ hybridisatie (FISH) kunnen worden uitgevoerd. Uitsluitend cytologisch onderzoek, al of niet met immunocytochemie op glaasjes, is voor de primaire classificatie onvoldoende.

 

Bij moeilijk toegankelijke diep in het abdomen gelegen tumoren moet als alternatief voor een incisie/excisie biopt het afnemen van 2 tot 3 naaldbiopten overwogen worden. Het relatieve voordeel hiervan is dat dan een haard met de hoogste FDG-PET intensiteit geselecteerd kan worden. Zeker bij intra-abdominaal gelegen folliculaire lymfomen is locale progressie naar een diffuus grootcellig B cel lymfoom immers een veel voorkomend verschijnsel.

 

Voor beenmergbiopten geldt dat een minimaal volume noodzakelijk is ter uitsluiting van lymfomen met een focaal groeipatroon. Dit zijn alle lymfomen uitgezonderd acute en chronische lymfatische leukemie en hairy cel leukemie. Wil men een lymfoomlocalisatie van deze lymfomen uitsluiten dan is een lengte van minimaal 20 mm exclusief cortex en weke delen noodzakelijk.

 

Naast histologisch onderzoek heeft immunohistochemie een vaste plaats gekregen bij de diagnostiek van alle lymfomen. Dit geldt ook voor het stageringonderzoek op beenmergbiopten. Dit betekent dat pathologen een uitgebreide ervaring moeten hebben met een ruime hoeveelheid voor hen vertrouwde merkers. Daarbij moet zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van vaste panels en merkers die ook in de flowcytometrie gebruikt worden.

 

Met flowcytometrie van een stukje vers materiaal of beenmerg aspiraat kunnen afwijkende fenotypes en kleine monoclonale B cel populaties veelal gemakkelijk worden opgespoord. Bij grootcellige lymfomen kan de techniek juist falen vanwege de fragiliteit van de tumorcellen. Een negatieve bevinding in de flowcytometrie sluit een maligne lymfoom dus zeker niet uit. Anderzijds moet ook rekening gehouden worden met een valspositieve bevinding, met name waar het bloed en beenmerg betreft bij stagering in oudere patienten en bij toeval een niet relevante “monoclonale B cel lymfocytose” wordt opgespoord.

 

Klassieke cytogenetica is een zeer informatieve techniek bij een aantal agressieve lymfomen zoals lymfoblastaire lymfomen en Burkitt lymfomen. Het verdient dan ook aanbeveling om als logistiek mogelijk altijd een stukje vers weefsel hiervoor in te zenden.

 

Moleculaire diagnostiek is een belangrijk hulpmiddel in de diagnostiek. Clonaliteitsanalyse van de immunoglobuline (BCR) en T cel receptor (TCR) genen is een zeer betrouwbare aanvulling gebleken in het onderscheid tussen veel reactieve en neoplastische aandoeningen en kan mits weefsel goed is gefixeerd en DNA extractie op de juiste wijze heeft plaatsgevonden, vrijwel altijd worden toegepast. Voor de detectie van specifieke translocaties (MYC, BCL2, BCL6, MALT1, ALK) wordt vrijwel uitsluitend gebruik gemaakt van FISH technieken, soms ook van (RT)PCR technieken. Ook deze kunnen vaak op paraffine materiaal worden toegepast. Bij vermoeden op een immuunsupressie gerelateeerde aandoening moet altijd insitu hybridisatie voor Epstein Barr Virus (EBER) worden ingezet. Wat betreft de interpretatie van de resultaten is een goed geoutilleerd laboratorium en ruime expertise noodzakelijk.